Jak zostać tłumaczem przysięgłym? Wymagania i egzamin państwowy

Aby zostać tłumaczem przysięgłym w Polsce, trzeba spełnić wymagania określone w ustawie, zdać państwowy egzamin pisemny i ustny, złożyć ślubowanie oraz uzyskać wpis na listę tłumaczy przysięgłych prowadzoną przez Ministra Sprawiedliwości. Sam dyplom filologii ani biegła znajomość języka obcego nie dają prawa do wykonywania tego zawodu.

Czym zajmuje się tłumacz przysięgły?

Tłumacz przysięgły wykonuje i poświadcza tłumaczenia z języka obcego na polski oraz z polskiego na język obcy. Może także poświadczać odpisy pism i wykonywać tłumaczenia ustne. Poświadczenie tłumaczenia odbywa się za pomocą podpisu i pieczęci zawierającej między innymi imię i nazwisko tłumacza, język uprawnień oraz numer na liście.

Jest to zawód zaufania publicznego, regulowany ustawą z 25 listopada 2004 r. o zawodzie tłumacza przysięgłego. Uprawnień nie można wykonywać bez wpisu na oficjalną listę prowadzoną przez Ministerstwo Sprawiedliwości.

Kto może zostać tłumaczem przysięgłym?

Wymogi formalne wynikają przede wszystkim z ustawy. Kandydat musi spełniać wszystkie poniższe warunki:

• Posiadać obywatelstwo polskie, państwa członkowskiego Unii Europejskiej, Islandii, Liechtensteinu, Norwegii albo Szwajcarii, ewentualnie innego państwa, jeśli pozwalają na to przepisy lub zasada wzajemności.
• Mieć pełną zdolność do czynności prawnych.
• Znać język polski.
• Posiadać ukończone studia wyższe.
• Nie być karanym za przestępstwo umyślne, przestępstwo skarbowe ani nieumyślne przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu obrotu gospodarczego.
• Zdać egzamin na tłumacza przysięgłego przed Państwową Komisją Egzaminacyjną.

Ustawa nie wymaga ukończenia konkretnego kierunku. Studia filologiczne, lingwistyczne, prawnicze lub ekonomiczne mogą ułatwić przygotowanie, ale nie zastępują egzaminu państwowego. Przydatne bywają także studia podyplomowe z zakresu przekładu specjalistycznego.

Minister Sprawiedliwości może zwolnić kandydata z wymogu posiadania wykształcenia wyższego, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub potrzeby wymiaru sprawiedliwości, na przykład przy niewystarczającej liczbie tłumaczy określonego języka. Wniosek o zastosowanie takiego zwolnienia należy złożyć nie później niż 30 dni przed terminem egzaminu.

Jak wygląda procedura uzyskania uprawnień?

Droga od zgłoszenia do wpisu na listę obejmuje kilka formalnych etapów:

1. Złóż do Ministerstwa Sprawiedliwości wniosek o wyznaczenie terminu egzaminu. Wniosek można złożyć pisemnie lub elektronicznie, korzystając z podpisu kwalifikowanego albo profilu zaufanego.
2. Po otrzymaniu zawiadomienia o terminie egzaminu zapłać opłatę egzaminacyjną. Zgodnie z przekazanymi informacjami wynosi ona 800 zł, a wpłaty należy dokonać w terminie 7 dni od doręczenia zawiadomienia.
3. Przystąp do części pisemnej egzaminu. O terminie i miejscu kandydat powinien zostać powiadomiony co najmniej 21 dni wcześniej.
4. Po uzyskaniu pozytywnego wyniku części pisemnej przystąp do części ustnej.
5. Po zdaniu obu części przedstaw dokumenty potwierdzające spełnienie wymogów ustawowych, jeśli Ministerstwo wezwie do ich złożenia.
6. Złóż ślubowanie przed Ministrem Sprawiedliwości, odbierz świadectwo i uzyskaj wpis na listę tłumaczy przysięgłych.

Dopiero wpis na listę daje prawo do wykonywania zawodu. Sam pozytywny wynik egzaminu nie wystarcza do poświadczania tłumaczeń.

Jak wygląda egzamin państwowy?

Egzamin przeprowadza Państwowa Komisja Egzaminacyjna powołana przez Ministra Sprawiedliwości. Sprawdza ona nie tylko znajomość języka obcego, lecz także umiejętność pracy z tekstami prawniczymi, sądowymi, urzędowymi i ekonomicznymi.

W części pisemnej po jednym tekście w każdym kierunku stanowi pismo sądowe, urzędowe albo tekst prawniczy. Kandydat może korzystać z własnych słowników i glosariuszy, ale czas egzaminu ogranicza możliwość częstego sprawdzania terminów.

Tłumaczenie a vista polega na ustnym przekładzie tekstu pisanego. Kandydat zapoznaje się z dokumentem w języku obcym, a następnie tłumaczy go na język polski. Tłumaczenie konsekutywne odbywa się ze słuchu, z przerwami pozwalającymi na przekład wypowiedzi z języka polskiego na język obcy.

Przygotowanie powinno obejmować polskie i zagraniczne źródła prawa, dokumenty urzędowe, orzeczenia, umowy oraz terminologię ekonomiczną. Sama znajomość języka obcego nie wystarczy, ponieważ kandydat musi także bardzo dobrze posługiwać się polskim językiem prawnym i urzędowym.

Co dzieje się po zdanym egzaminie?

Pozytywny wynik obu części nie kończy procedury. Przed ślubowaniem Ministerstwo weryfikuje spełnienie wymogów formalnych. Po złożeniu ślubowania kandydat otrzymuje świadectwo potwierdzające uprawnienia i zostaje wpisany na listę tłumaczy przysięgłych.

Po uzyskaniu wpisu trzeba wykonać następujące czynności:

• Pieczęć – zamów pieczęć tłumacza przysięgłego za pośrednictwem Ministerstwa Sprawiedliwości. Jest ona wykonywana na koszt tłumacza.
• Wzór podpisu i odcisk pieczęci – złóż je właściwym organom, zgodnie z wymaganiami dotyczącymi wykonywania zawodu.
• Repertorium – prowadź ewidencję tłumaczeń i innych czynności, obejmującą między innymi daty, dane zleceniodawcy, opis dokumentu, język, liczbę stron, wynagrodzenie oraz informacje o tłumaczeniach ustnych.
• Poświadczenia – na każdym poświadczonym tłumaczeniu wskaż pozycję z repertorium oraz informację, czy przekład sporządzono z oryginału, odpisu lub wcześniejszego tłumaczenia.

Tłumacz może także poświadczać dokumenty elektroniczne kwalifikowanym podpisem elektronicznym, jeśli spełnione są wymagania określone w przepisach.

Za co odpowiada tłumacz przysięgły?

Tłumacz przysięgły odpowiada za rzetelność i zgodność przekładu z dokumentem lub wypowiedzią. Błąd w tłumaczeniu może wpłynąć na postępowanie sądowe, administracyjne, czynność notarialną albo sytuację prawną klienta. Z tego powodu znaczenie mają nie tylko kompetencje językowe, lecz także bezstronność, poufność, staranność i znajomość procedur.

Najkrótsza odpowiedź na pytanie, jak zostać tłumaczem przysięgłym, brzmi: spełnić warunki ustawowe, zdać egzamin państwowy, złożyć ślubowanie i uzyskać wpis na listę Ministerstwa Sprawiedliwości. Uprawnienia otwierają drogę do wykonywania tłumaczeń poświadczonych, ale wiążą się też z odpowiedzialnością zawodową za każde wykonane tłumaczenie.

Informacje o opłatach, terminach i wymaganych dokumentach mogą się zmieniać. Przed złożeniem wniosku należy sprawdzić aktualne komunikaty oraz procedurę na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości.